48. Wawrzyńcowe Hudy w Ujsołach – trzy dni fenomenu tradycji

Za nami 48. Wawrzyńcowe Hudy w Ujsołach, które po raz kolejny potwierdziły, że ten niezwykły obrzęd jest czymś znacznie więcej niż widowiskiem.

To święto wspólnoty, lokalnej tożsamości oraz niematerialnego dziedzictwa kulturowego, pielęgnowanego przez mieszkańców Ujsół od pokoleń.

Tegoroczna edycja odbyła się w ramach projektu „Wawrzyńcowe Hudy w Ujsołach – ludzie, czas i przestrzeń tradycji”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Projekt realizowany jest przez Narodowy Instytut Dziedzictwa w ramach programu „Niematerialne – przekaż dalej”. Przypomina on, że największą wartością Wawrzyńcowych Hud są przede wszystkim ludzie – ci, którzy od dziesięcioleci przekazują wiedzę o obrzędzie, budują hudę, pielęgnują tradycję i nadają jej niepowtarzalny charakter.

Pierwszy dzień wydarzenia upłynął pod znakiem występów zespołów folklorystycznych z Polski i Portugalii. Na scenie zaprezentowały się: Jodełki z Radziechów, Wadowice z Wadowic, Carniacy z Czarni reprezentujący Kurpiowszczyznę, Rancho Folclórico e Etnográfico do Louriçal z Portugalii oraz Pilsko z Żywca. Wieczór zakończyła Folkowa Biesiada, która wprowadziła uczestników w wyjątkowy klimat całego wydarzenia.

Sobotnie świętowanie rozpoczęły Wawrzyńcowe Etno-Spotkania, podczas których mieszkańcy i turyści mogli aktywnie uczestniczyć w poznawaniu beskidzkiego dziedzictwa. Na uczestników czekało stoisko edukacyjne Nadleśnictwa Ujsoły, warsztaty artystyczne „Anioły z Ujsoł”, etno-zabawy dla dzieci i dorosłych, kiermasz rękodzieła oraz produktów regionalnych, a także warsztaty budowy Wawrzyńcowej Hudy prowadzone przez mieszkańców od pokoleń pielęgnujących ten wyjątkowy obrzęd. Wszystkie działania odbywały się w ramach projektu „Wawrzyńcowe Hudy w Ujsołach – ludzie, czas i przestrzeń tradycji”, którego celem jest przekazywanie wiedzy o tradycji kolejnym pokoleniom.

Oficjalne rozpoczęcie Wawrzyńcowych Hud oznajmił donośny dźwięk trombity, która od wieków rozbrzmiewa w Beskidach podczas najważniejszych wydarzeń. Był to symboliczny sygnał, że Ujsoły po raz kolejny stały się stolicą góralskiej tradycji i współgospodarzem 63. Tygodnia Kultury Beskidzkiej.

Oficjalnego otwarcia 48. Wawrzyńcowych Hud dokonał Wójt Gminy Ujsoły Tadeusz Piętka. W swoim wystąpieniu podkreślił wyjątkowy fenomen Wawrzyńcowych Hud – obrzędu wpisanego na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego – oraz nawiązał do słów ks. prof. Józefa Tischnera, przypominając, że „na początku wszędzie byli górale”. W uroczystości uczestniczyła również dyrektor Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej, pani Aneta Legierska-Bujok. Było to piękne odniesienie do korzeni, wspólnoty i wartości, które od pokoleń budują tożsamość mieszkańców Beskidu Żywieckiego.

Przez cały dzień teren amfiteatru tętnił życiem. Odbywał się kiermasz rękodzieła i produktów regionalnych, podczas którego lokalni twórcy prezentowali efekty swojej pracy. Nie zabrakło również bogatej oferty gastronomicznej przygotowanej przez Koła Gospodyń Wiejskich, dzięki której goście mogli skosztować tradycyjnych potraw, domowych wypieków i regionalnych specjałów.

Od godziny 16.00 scenę amfiteatru wypełniły koncerty zespołów folklorystycznych. Publiczność oklaskiwała występy: Ballet Folclórico de Barranquilla z Soledad (Kolumbia), Biser z Kiczewa (Macedonia Północna), Kotliny z Osieka, Ondraszka ze Szczyrku, Chodowiaków z Siedlec, Magurzan z Łodygowic, Hulajników z Milówki oraz Młodych Juhasów z Ujsół. Różnorodność prezentowanych tradycji, muzyki i tańca po raz kolejny potwierdziła międzynarodowy charakter 63. Tygodnia Kultury Beskidzkiej.

Na uroczyste rozpalenie Wawrzyńcowej Hudy do Ujsół przybyli liczni goście, którzy swoją obecnością podkreślili rangę wydarzenia. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele władz państwowych, m.in. senator Andrzej Klata oraz poseł na Sejm RP Małgorzata Pępek. Obecni byli również przedstawiciele władz wojewódzkich: przewodniczący Sejmiku Województwa Śląskiego Jacek Jarco, dyrektor Kancelarii Sejmiku Województwa Śląskiego Adrian Jagosz, radny Sejmiku Województwa Śląskiego Stanisław Baczyński oraz prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pidel.

W wydarzeniu uczestniczyli także przedstawiciele władz powiatowych – radni Powiatu Żywieckiego Aleksandra Legierska i Grzegorz Rybarski. Swoją obecnością uroczystość zaszczycili również prezes Beskid Żywiec Sp. z o.o. Przemysław Sufa-Rajski, starosta Zakamennego na Słowacji Peter Klimčík, wójt gminy Łodygowice Tadeusz Karoliny, nadleśniczy Nadleśnictwa Ujsoły Mariola Olesiak, prezes Banku Spółdzielczego w Rajczy Iwona Wróbel oraz przedstawiciel Młodzieżowej Rady Powiatu Mateusz Kubica. Tradycyjnie nie zabrakło także Wawrzyńca Płoskonki – mieszkańca Soblówki.

Jednym z najbardziej wzruszających momentów sobotnich uroczystości było wręczenie Jolancie Kołodziej, dyrektor Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Ujsołach, Złotej Odznaki Honorowej za Zasługi dla Województwa Śląskiego. To prestiżowe wyróżnienie stanowi wyraz uznania za wieloletnią działalność na rzecz kultury, ochrony dziedzictwa oraz promocji regionu. Uroczystość spotkała się z długimi i serdecznymi brawami licznie zgromadzonej publiczności.

O godzinie 22.00 nadszedł najbardziej wyczekiwany moment całego dnia, który zgromadził tłumy biesiadników – uroczyste zapalenie 48. Wawrzyńcowej Hudy. Dla mieszkańców nie jest to jedynie efektowne widowisko, lecz przede wszystkim symbol ciągłości tradycji, wspólnoty i pamięci o przodkach, którzy od pokoleń przekazywali ten wyjątkowy obrzęd swoim następcom. Dla gości natomiast jest to niezwykłe „dziwowisko”, jedyne w swoim rodzaju.

Po ceremonii zapalenia Hudy amfiteatr ponownie wypełnił się muzyką. Zespół Big Banda porwał publiczność do wspólnej zabawy, a taniec i śpiew trwały do późnych godzin wieczornych, tworząc niezwykłą atmosferę radości i integracji.

Ostatni dzień Wawrzyńcowych Hud rozpoczął się kiermaszem rękodzieła oraz warsztatami „Torby z pomysłem”. Następnie na scenie wystąpiły zespoły: Spod Kikuli z Lalik, Kozianie z Kóz, Rybarzowice z Rybarzowic, Barbuquejo z Cabeza del Buey (Hiszpania), Żywczanie z Żywca oraz American Rhythm z USA. Wieczorem uczestnicy bawili się podczas Wawrzyńcowej Potańcówki z zespołem Jontki z Żywca, która zakończyła tegoroczne obchody.

Przez trzy dni pyszne góralskie potrawy serwowały Koła Gospodyń Wiejskich z Ujsół, Złatnej, Soblówki i Glinki. Tradycyjnie ogromnym powodzeniem cieszyły się legendarne placki ziemniaczane pieczone na blasze, przygotowywane przez strażaków z Ochotniczej Straży Pożarnej w Ujsołach.

Serdecznie dziękujemy wszystkim mieszkańcom, turystom, artystom, partnerom, sponsorom, wolontariuszom oraz osobom zaangażowanym w organizację wydarzenia. To dzięki Wam Wawrzyńcowe Hudy pozostają jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych obrzędów Beskidu Żywieckiego oraz żywym świadectwem tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

Szczególne podziękowania kierujemy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej, Banku Spółdzielczego w Rajczy, Związku Międzygminnego ds. Ekologii w Żywcu, Nadleśnictwa Ujsoły oraz Beskid Żywiec Sp. z o.o. za finansowe wsparcie organizacji wydarzenia. Dziękujemy również strażakom z Ochotniczej Straży Pożarnej w Ujsołach za profesjonalne zabezpieczenie ogniska Wawrzyńcowej Hudy oraz ekipie Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Ujsołach.

Już dziś zapraszamy na 49. Wawrzyńcowe Hudy w Ujsołach!